Rastović, Aleksandar P. (2025) Srpske teme u naučnim radovima Roberta Sitona Votsona. In: Istoriografski horizonti Vasilija Đ. Krestića. Matica srpska, Novi Sad, pp. 135-163. ISBN 978-86-7946-524-5
Full text not available from this repository.Abstract
Robert Siton Votson, jedan od najuglednijih britanskih istoričara prve polovine XX veka, tokom svoje duge univerzitetske i naučne karijere objavio je veliki broj naučnih radova, kritika, polemika, komentara, prikaza, leksikografskih jedinica, nekrologa. Članke je objavljivao u različitim, prestižnim, naučnim publikacijama - najviše u londonskoj Novoj Evropi i u Slovenskim i istočnoevropskim studijama, kao i u zagrebačkom časopisu Nova Evropa koji je uređivao Milan Ćurčin, njegov blizak saradnik iz vremena Velikog rata. Tematski okviri njegovih naučnih radova veoma su razuđeni i zasecaju u problematiku istorije Srednje i Istočne Evrope, prošlosti Balkana, istorije Južnih Slovena, srpskog i jugoslovenskog pitanja, problematiku ujedninjenja južnoslovenskih naroda, državnog uređenja Kraljevine Jugoslavije, pregleda tamošnjih političkih prilika. Za celovito razumevanje balkanske i srpske istorije koju je dobro poznavao značajniji su njegovi radovi koji se tiču srpskog pitanja u drugoj polovini XIX i u prve dve decenije XX veka. Votson je bio dobar poznavalac srpske problematike, a njegovi radovi izazivali su posebnu pažnju. Osnovna teza koja se provlači kroz sve njegove radove glasi da je u Jugoslaviji položaj Hrvata bio nepovoljan i da srpska vlast vrši presiju nad Hrvatima i drugim jugoslovenskim narodima, kao i da je nespremnost vlasti u Beogradu da se centralizam zameni federalističkom formulom uređenja centralni uzrok svih nesporazuma i nestabilnosti u zemlji. U radovima o Balkanu i Srbiji, koji su bili i ostali stalna sfera njegovih naučnih interesovanja, usredsredio se na izučavanje planova velikih sila Austrougarske, Nemačke i Italije na Balkanu i prema Srbiji na početku XX veka i u predvečerje izbijanja svetskog rata, na njihove strateške interese, teritorijalne aspiracije, i to posebno one italijanske, u području Jadrana, ali i austrijsko-nemačke u Srbiji. Januara 1945, samo nekoliko meseci pre okončanja Drugog svetskog rata, napravio je opširnu rekapitulaciju istorije Srbije od 1804. do 1918, istorije Kraljevine Jugoslavije od Prvodecembarskog akta o ujedinjenju do kraja 1944, ali i prošlosti južnoslovenskih naroda u Austrougarskoj. Seriju tekstova u Slovenskim studijama napisao je i u formi nekrologa povodom smrti svojih srpskih prijatelja i saradnika, osoba sa kojima je proveo puno vremena u Londonu u afirmaciji jugoslovenske ideje i stvaranju zajedničke države, ličnostima koje su ostavile dubok trag u srpskoj istoriji. Takvih napisa je nekoliko desetina. Votson je pisao i enciklopedijske odrednice o srpskom narodu i istoriji Srbije, za prestižnu Enciklopediju Britaniku. Napisao je detaljnu odrednicu "Srbija" koja je obuhvatila istoriju Kraljevine Srbije od formiranja Balkanskog saveza i početka Prvog balkanskog rata do kraja Velikog rata. Nesumnjivo da je Votson bio dobar poznavalac prošlosti Balkana i njegovih naroda. Međutim, u njegovim radovima o Srbima i Srbiji provejavaju britanska imperijalna gledišta, a zatim i duboke predrasude o preimućstvu Hrvata, zapadne kulture i katoličanstva nad zaostalim, orijentalnim duhom srpskog naroda. Ovakvi njegovi pogledi naročito su došli do izražaja u tekstovima u kojima je pisao o prednostima federalističkog preuređenja jugoslovenske države
| Item Type: | Book Section |
|---|---|
| Additional Information: | COBISS.SR-ID 185337353 |
| Uncontrolled Keywords: | Robert Siton Votson, Nova Evropa, Slovenske i istočnoevropske studije, Srbi, Hrvati, Srbija, Jugoslavija, istoriografija |
| Subjects: | C Auxiliary Sciences of History > CT Biography D History General and Old World > D History (General) > D204 Modern History D History General and Old World > DR Balkan Peninsula |
| Depositing User: | Slavica Merenik |
| Date Deposited: | 10 Jun 2026 12:24 |
| Last Modified: | 10 Jun 2026 12:24 |
| URI: | http://rih.iib.ac.rs/id/eprint/1675 |
Actions (login required)
 |
View Item |
